W środę, 5 grudnia, w siedzibie ZAiKS-u, odbył się wyjątkowy maraton filmowy „Twórczość na pierwszym planie”. Pokazaliśmy trzynaście unikatowych dokumentów oraz jeden film fabularny w reżyserii członków Stowarzyszenia Autorów ZAiKS: Ignacego Szczepańskiego, Krzysztofa Gradowskiego, Marka Piestraka i Andrzeja Marka Drążewskiego.

Bohaterami prezentowanych obrazów byli Stefan Kisielewski, Leon Niemczyk, Kazimierz Dejmek, Jan Himilsbach, Jalu Kurek, Leopold Buczkowski, Władysław Szpilman, Adam Makowicz, Antoni Marianowicz, Julian Antonisz, Marian Konarski, Edward Karasiński i Jerzy Bossak. Obserwujemy ich podczas twórczych zmagań, śledzimy ich życiorysy i dokonania.

Maraton został organizowany z inicjatywy Sekcji Autorów Dzieł Filmowych i Telewizyjnych Stowarzyszenia Autorów ZAiKS z okazji obchodzonego w tym roku 100-lecia ZAiKS-u. Pokaz otworzył Michał Komar, wiceprzewodniczący Prezydium Zarządu Stowarzyszenia Autorów ZAiKS.

 

 

 

PROGRAM

09.00 słowo wstępne: Michał Komar, wiceprzewodniczący Prezydium Zarządu Stowarzyszenia Autorów ZAiKS

09.15 „Śledztwo”

reż. Marek Piestrak, prod. Zespół Filmowy Pryzmat dla TVP, 1973 r.

Adaptacja powieści sensacyjnej Stanisława Lema. Akcja rozgrywa się w Wielkiej Brytanii, a bohaterem jest inspektor Scotland Yardu. Usiłuje rozwikłać zagadkę, opisywaną w kronikach policyjnych Londynu: znikania zwłok z kostnic i małych miejskich cmentarzy. Jedyny film fabularny pokazywany w cyklu „Twórczość na pierwszym planie”.

10.10 przerwa

10.30 „100 razy głową w ścianę, czyli Kisiel”

reż. Ignacy Szczepański, prod. WFDiF dla Programu 1 TVP, 1989 r.

Bohaterem filmu jest Stefan Kisielewski (1911–1991), kompozytor, krytyk muzyczny, pisarz, felietonista „Tygodnika Powszechnego”. W czasie studiów muzycznych i polonistycznych współpracował z pismami „Zet” i „Bunt Młodych”. Jego dorobek obejmuje felietony, powieści psychologiczne i obyczajowe, kryminały, eseje socjologiczne, publikowane w kraju i – pod pseudonimem – w paryskim Instytucie Literackim. Komponował muzykę do filmów i spektakli teatralnych. W filmie poza bohaterem wystąpili m.in. Józefa Hennelowa, Jerzy Turowicz, Jerzy Waldorff, Włodzimierz Sokorski, Adam Walaciński, felietony czytał Andrzej Szczepkowski.

11.30 „Zawodowiec”

reż. Marek Piestrak, prod. Program 2 TVP, Redakcja Reportaży i Form Dokumentalnych, 1993 r.

Bohaterem filmu jest Leon Niemczyk (1923–2006). Aktor, grał w teatrach, filmach, spektaklach telewizyjnych. Wystąpił w kilkudziesięciu filmowych produkcjach polskich i zagranicznych, takich jak Celuloza Jerzego Kawalerowicza, Godziny nadziei Jana Rybkowskiego, Krzyżacy Aleksandra Forda, Baza ludzi umarłychCzesława Petelskiego, Nóż w wodzie Romana Polańskiego, Rękopis znaleziony w Saragossie Wojciecha J. Hasa. W dokumencie o Niemczyku wypowiadają się reżyserzy, aktorzy, krytycy, wykorzystano również fragmenty filmów z udziałem aktora.

12.05 przerwa

12.30 „Byłem zawziętym teatralnikiem”

reż. Ignacy Szczepański, prod. WirFilm Studio, 2007 r.

Bohaterem filmu jest Kazimierz Dejmek (1924–2002), aktor, reżyser, inscenizator. Zadebiutował jako aktor w roli Jaśka w WeseluStanisława Wyspiańskiego. W 1962 roku objął funkcję dyrektora Teatru Narodowego w Warszawie. Zdymisjonowany w 1968 roku pod pretekstem, że jego inscenizacja Dziadów Mickiewicza ma antyradziecki wydźwięk. Film został zrealizowany podczas prób do Snu Pluskwy Tadeusza Słobodzianka w Teatrze Nowym w Łodzi, ostatniego spektaklu wyreżyserowanego przez Dejmka.

13.10 „Bez pieniędzy, czyli 24 godziny z życia Jana Himilsbacha”

reż. Krzysztof Gradowski, prod. WFDiF, 1984 r.

Bohaterem filmu jest Jan Himilsbach (1931–1988). Aktor, pisarz, z zawodu kamieniarz. Zagrał w ponad 70 filmach fabularnych i telewizyjnych, m.in. w kultowym Rejsie czy Monidle. Autor książek Opowiadania zebraneMonidło. W 2006 roku w Monachium ukazał się wybór opowiadań Himilsbacha Die Welt der Jan Himilsbach.

13.30 „Jalu Kurek”

reż. Ignacy Szczepański, prod. WFO w Łodzi dla 1 Programu TVP, 1985 r.

Bohaterem filmu jest Jalu Kurek (1904–1983). Przedstawiciel tzw. Awangardy Krakowskiej. Piewca gór i Podhala. Pisarz, poeta, tłumacz literatury włoskiej (Sonety do Laury Petrarki), przyjaciel twórcy futuryzmu F.T. Marinettiego, autor eksperymentalnego filmu OR – Obliczenia rytmiczne (1933). Laureat Nagrody Młodych Polskiej Akademii Literatury za powieść Grypa szaleje w Naprawie(1935). Inne jego ważne utwory to m.in. Woda wyżej i Księga Tatr. O Kurku opowiadają: żona Hanna Ablewicz, córka Ewa, przyjaciele Jan Pieszczachowicz, Tadeusz Kwiatkowski, Zygmunt Strychalski, Jan Majda, Jerzy Ronard Bujański.

14.30 przerwa

14.45 „Wieczysty wrot”

reż. Ignacy Szczepański, prod. WFO w Łodzi dla Programu 1 TVP, 1983 r.

Bohaterem filmu jest Leopold Buczkowski (1905–1989). Pisarz, rzeźbiarz, malarz, muzyk. Uczestnik powstania warszawskiego w grupie dokumentalistów filmowców kierowanej przez Antoniego Bohdziewicza. Był autorem prozy literackiej, nie lubił określenia „powieść”. Napisał: WertepyCzarny potokDorycki krużganekKamień w pieluszkach. Jego pisarstwo literaturoznawcy zestawiają z Joyce’em i Nabokovem. Film kręcony z udziałem bohatera w jego domu w Konstancinie, a także w okolicach Piotrkowa Trybunalskiego, Przemyśla, na Podolu. Buczkowski opowiada, rzeźbi, gra na skrzypcach i organach.

15.45 „Władysław Szpilman 1911–2000”

reż. Andrzej Marek Drążewski, prod. Studio Filmowe Kalejdoskop dla Programu 1 TVP, 2004 r.

Bohaterem filmu jest Władysław Szpilman (1911–2000). Pianista i kompozytor, aranżer, autor szlagierów; używał pseudonimu Al Legro. Kompozytor m.in. koncertów na fortepian i suit orkiestrowych. Jako autor muzyki lżejszej zadebiutował piosenką Jeśli kochasz się w dziewczynie do komedii Kot (1935). Od 1935 roku do wybuchu wojny współpracował z Polskim Radiem jako pianista, kameralista, akompaniator, ilustrator i kompozytor. W 1940 roku znalazł się w getcie. Wspominał to w książce Śmierć miasta wydanej w 1946 roku. Na podstawie tych wspomnień Roman Polański w 2002 roku nakręcił film Pianista.

16.45 przerwa

17.00 „Trzeba uderzać we właściwe klawisze”

reż. Ignacy Szczepański, prod. WirFilm Studio, 2011 r.

Bohaterem filmu jest Adam Makowicz (ur. 1940). Jazzman, pianista, kompozytor. Razem z Tomaszem Stańką założył zespół Jazz Darings. Koncertował w kraju i za granicą. Legendarny producent muzyczny i protektor artystów. John Hammond zaprosił go w roku 1977 na tournée do USA. On też wypowiedział o Adamie Makowiczu znaczące słowa: „Najbardziej zdumiewający talent pianistyczny ostatnich 30 lat”. Makowicz występował w najsłynniejszych salach koncertowych świata. Nagrał ponad 50 płyt. W październiku 2009 roku otrzymał z rąk ministra Kultury i Sztuki Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.

18.00 „Obroty pamięci”

reż. Ignacy Szczepański, prod. STS Studio Stefan Skrzypczak dla Redakcji Edukacyjnej Programu 1 TVP, 1998 r.

Bohaterem filmu jest Antoni Marianowicz (1924–2003). Poeta, pisarz, tłumacz literatury niemieckiej, angielskiej, amerykańskiej i francuskiej, musicali, autor książek dla dzieci, wielu tomów wierszy lirycznych, satyrycznych i absurdalnych, jak sam określał niektóre swoje utwory poetyckie. Wieloletni współpracownik „Szpilek”, współautor telewizyjnych „Szopek sylwestrowych”, prezes ZAiKS-u. Bohater filmu opowiada o postaciach, które wpłynęły na jego losy i twórczość: o ojcu, o Antonim Słonimskim i Janie Brzechwie, oraz o postaciach literackich (np. Pickwick), które uznaje za równie ważne dla siebie. Materiał ilustrują zdjęcia archiwalne, rodzinne pamiątki, fragmenty filmów i musicali.

18.30 „Non Camera”

reż. Krzysztof Gradowski, prod. WFDiF, 1980 r.

Bohaterem filmu jest Julian Antonisz (1941–1987). Malarz i animator. Twórca filmów nonkamerowych realizowanych bez użycia kamery, obrazy/sceny tworzone były rylcem w negatywie światłoczułym. Nagradzany na festiwalach krajowych i zagranicznych, m.in. w 1980 roku Złotym Lajkonikiem w Krakowie za Ostry film zaangażowany oraz Grand Prix w Oberhausen w 1984 roku za Polską Kronikę Non-camerową nr 6.

19.00 przerwa

19.15 „Szczepowy”

reż. Ignacy Szczepański, prod. WFO w Łodzi, 1986 r.

Bohaterem filmu jest Marian Konarski (1909–1988). Malarz, rzeźbiarz, poeta, teoretyk sztuki. W 1928 roku rozpoczął studia na wydziale malarstwa w ASP w Krakowie. Rok później przyjął pseudonim „Marzyn” i wstąpił do grupy artystycznej Szczep Rogate Serce powołanej przez Stanisława Szukalskiego „Stacha z Warty”. Był to pierwszy bunt artystów i studentów przeciw krakowskiej uczelni. Wydalony z Akademii, Marian Konarski kształcił się dalej pod kierunkiem Stanisława Szukalskiego. „Szczepowy” organizował wystawy grupy. Podczas II wojny światowej prowadził firmę malarsko-lakiernicza kryjącą tajna drukarnie fałszywych dokumentów.

19.30 „Teraz ujawniam podłogę”

reż. Ignacy Szczepanski, prod. Studio Filmowe WIR dla Programu 2 TVP, 1997 r.

Bohaterem filmu jest Edward Krasiński (1925–2004). Rzeźbiarz, malarz. Początkowo współpracował z artystami z kręgu Galerii Krzywego Koła, a po jej zamknięciu w 1966 roku razem z krytykami, m.in. Wiesławem Borowskim i Anka Ptaszkowska, oraz artystami Tadeuszem Kantorem, Henrykiem Stażewskim, Zbigniewem Gostomskim współtworzył Galerię Foksal. Od roku 1970 jego znakiem rozpoznawczym jest niebieska taśma samoprzylepna, którą umieszcza na swoich pracach. Film pokazuje wystawę jubileuszową artysty w Zachęcie w 1997 roku, gdzie Krasiński dokonuje swoistej rekonstrukcji swojej pracowni rzeźbiarskiej.

20.00 „Przesłanie”

reż. Krzysztof Gradowski, prod. TVP, 1982 r.

Bohaterem filmu jest Jerzy Bossak (1910–1989). Dokumentalista i profesor Szkoły Filmowej w Łodzi, wychowawca pokolenia reżyserów filmów dokumentalnych, wnikliwy kronikarz odbudowy Warszawy. Autor filmu Powódź, który zdobył Grand Prix dla najlepszego dokumentu podczas 2. Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Cannes w 1947 roku. Wielokrotny przewodniczący jury Międzynarodowego Festiwalu Filmów Krótkometrażowych w Oberhausen.

 20.35 zakończenie

 

Program w wersji do pobrania (PNG)

Wstęp na pokazy jest wolny. Uprzejmie prosimy o wcześniejszą rezerwację miejsc telefonicznie (22 55 67 283) lub mailowo (komunikacja@zaiks.org.pl).